Half juni stuurde de minister van VRO de monitoringsrapportage van het stelsel van kwaliteitsborging in de bouw (KB-stelsel) naar de Tweede Kamer, dat op 1 januari 2024 is ingegaan. Uit deze rapportage van Arcadis over 2025 blijkt dat het KB-stelsel op gang komt, en dat het tegelijkertijd nog niet volledig ontwikkeld is. In een brief aan de minister van VRO reageert de TloKB op de aanbevelingen en conclusies en geeft als extra advies: maak tempo met de verdere uitrol van het stelsel naar gevolgklasse 2 (Complexere gebouwen), gevolgklasse 3 (Kritieke bouwwerken) en verbouw.
Hoe werkt het KB-stelsel tot zover?
Volgens onderzoeksbureau Arcadis is er sprake van een voorzichtig positief beeld. Dit komt overeen met de data uit het TloKB jaarverslag van 2025. Tegelijkertijd is het stelsel op dit moment niet volledig ontwikkeld. Volgens de TloKB komt dit onder andere omdat bouwprojecten een lange doorlooptijd hebben en niet alle datastromen goed zijn ingeregeld. Daarbij valt op dit moment nog geen zesde deel van alle (nieuw)bouw onder het stelsel.
Verbetering bouwkwaliteit
Het is lastig om eenduidig te concluderen of de invoering van de wet kwaliteitsborging de bouwkwaliteit verbetert. In het oude stelsel is nooit gemeten hoe de bouwkwaliteit ervoor stond. Hierdoor is vergelijken niet mogelijk. Wel concludeert de TloKB in haar jaarverslag 2025 dat kwaliteitsborging bijdraagt aan de bouwkwaliteit. De komende jaren zullen een beter beeld geven van hoe de proces- en bouwkwaliteit zich ontwikkelt: aan hand van de jaarverslagen van de TloKB, met de groeiende data via het DSO, als er meer projecten zijn afgerond en als gevolgklassen 2 en 3 en verbouw zijn toegevoegd.
De kosten en baten van het stelsel
Arcadis concludeert dat bij opdrachtgevers de ervaring overwegend positief is, en dat aannemers gemengder reageren, al was de respons bij beide groepen te beperkt. Gemeentelijke leges zijn gedaald. De opbrengsten van het stelsel -zoals minder faalkosten- worden op dit moment nog niet onderbouwd. Wanneer het KB-stelsel volledig is ingevoerd over alle gevolgklassen, zal meetbaar zijn hoe de kosten zich verdelen over de gevolgklassen.
Aanbevelingen uit het onderzoek
De TloKB onderstreept hoe een sluitende informatiestroom, vanuit het DSO, belangrijk is voor de verbetering van het stelsel. Daarnaast vindt de TloKB dat er een gelijk speelveld moet komen voor kwaliteitsborgers. Op dit moment kan de TloKB niet rechtstreeks een sanctie opleggen aan een kwaliteitsborger die zijn werk niet goed doet. Daardoor is het moeilijk om snel in te springen op signalen. Hoe de toezichtsketen effectiever kan, is een relevant thema voor de wettelijke evaluatie. In de tussentijd wil de TloKB voor zover dat wettelijk gaat, transparanter communiceren over opgelegde sancties.
TloKB: Rol het stelsel verder uit
Het feit dat het stelsel nog niet volledig uitgerold is naar gevolgklasse 2 (Complexere gebouwen), gevolgklasse 3 (Kritieke bouwwerken) en verbouw, houdt de ontwikkeling tegen. Op dit moment valt slechts een klein deel van de nieuwbouw onder het KB-stelsel. De rest is nog niet te monitoren. Twee stelsels in de lucht houden maakt het lastig voor alle partijen in de bouwketen. Daarom zegt de TloKB: maak tempo hiermee.